Droevig

Over het algemeen ben ik best een optimistisch persoon maar soms gebeurt er wel eens iets wat mij droevig stemt.

Op zondagochtend kijken we vaak naar BBC op tv. Er zijn dan tuinprogramma’s, zodat je weet welke ‘jobs for the weekend’ er gedaan moeten worden in de tuin, of programma’s die gaan over het boerenleven en de natuur in Engeland. In de winter zijn er in de tuin geen ‘jobs’ meer te doen dus zijn de tuinprogramma ‘s schaars nu bij BBC maar er is nog wel Countryfile. Een programma over het platteland en het boerenleven in Engeland.

Cellomuziek

Dit keer werd de regio Malvern Hills uitgelicht, een prachtige streek waar schrijvers zoals JRR Tolkien en CS Lewis en componist Edward Elgar door geïnspireerd raakten. Vanwege dat laatste was er een item met een muzikant, een cellist, cellist Sheku Kanneh-Mason die een muziekstuk speelde in een mooie kerk in Malvern Hills. Het was prachtig, de presentatoren zaten met tranen in hun ogen te luisteren, helemaal ontroerd.

Droevige muziek

En dat heb ik dus ook. Cellomuziek, dat vind ik zulke droevige muziek. Zodra de cellist de strijkstok over de snaren laat glijden en de melancholieke tonen klinken dan gaat er door mij hoofd: ‘Waarom zijn wij hier? Wat is het nut van alles? We gaan allemaal dood. Het leven is eindig!’ Gevalletje existentiële crisis.

Alsof cellomuziek een soort van bewustzijn wakker maakt. Leven heeft een beperkte houdbaarheid. Wat doet het er allemaal toe? Je wordt geboren, leeft je leven en gaat dood. En dat maakt mij droevig.

Dood? Tja, regelmatig krijg je daar in je leven dus mee te maken. Je leven begint op een bepaald moment en eindigt uiteindelijk een keer. Het leven is nou eenmaal eindig en niet alleen bij leven kun je je afvragen ‘wat is oud?’ maar ook bij doodgaan. Helaas krijg je bij geboorte geen stempeltje mee ‘ten minste houdbaar tot’ dus meer weet je niet. Eigenlijk is dat maar goed ook.

Partir c ‘est mourir un peu

Een aantal jaren terug kwam ik dit beeld tegen: Leven is als een treinreis. Als jij instapt in de trein zitten er al mensen in de trein. Al reizend stappen er onderweg meer mensen in dezelfde trein als waar jij inzit. Je reist een tijdje gezellig dezelfde kant op. Maar de trein stopt ook regelmatig, er stappen mensen uit. Je neemt verdrietig afscheid en zwaait ze uit. Zij hebben hun bestemming bereikt. Partir c’est mourir un peu. Weggaan is een beetje sterven. Als je er op deze manier naar kijkt zijn er, als je ouder wordt, tijdens de reis al heel wat mensen op hun bestemming aangekomen en uitgezwaaid.

Jeugdherinneringen

Zat je in je jeugd op de verjaardag van je pa of ma met een huis vol ooms en tantes, blijven er gaandeweg je leven steeds minder over. Leuke herinneringen er aan die heb je dan nog wel. Zo leven mensen nog een tijdje door in je herinneringen. Een Joods gezegde zegt: Echt dood ben je pas als niemand meer je naam noemt, verhalen zijn blijvend.

Leuke herinneringen beleefd met ooms en tantes. Herinneringen aan hoe het huis er uit zag in de jaren 70. Behang met grote motieven in oranje en bruin, ooms met bakkebaarden en tantes met getoupeerd ‘hoog’ haar. Kleding uit die tijd. Overhemden en blouses met grote kragen. Mijn vader en moeder 12 1/2 jaar getrouwd. Feestje thuis, iedereen ‘in het lang’ omdat dat mode was. Ooms in de voorkamer, tantes in de achterkamer. Jenever, sherry medium dry en zelfgemaakte advocaat met slagroom.

Opdracht van je moeder: ‘Ga maar even pakjes sigaretten halen. Lexington voor opa, Caballero voor de ooms, Golden Fiction voor tante Corrie en Peter Stuyvesant voor de andere tantes’. De sigaretten gingen in een vaasje op tafel want iedereen rookte in die tijd. De kamer vol rook, je kon elkaar niet eens meer zien. Zat je dan, met zere ogen want jij mocht lang opblijven.

Jeugdherinneringen aan ooms en tantes. Familie, goed dat je die hebt. Ook al zie je elkaar soms wat minder, als je elkaar tegenkomt is het altijd goed want je kent elkaar, je bent familie. Je deelt stukjes van dezelfde gebeurtenissen, stukjes familiegeschiedenis.

Na verloop van tijd blijft er steeds minder van je familie over. Of je dat nu wilt of niet, het gebeurt gewoon. Ik heb nog vier tantes, mijn laatste oom overleed een aantal weken geleden. Verdrietig word ik daarvan net als van cellomuziek. Waarbij ik dan denk: ‘Het leven is eindig! We gaan allemaal dood. Wat doet het er allemaal toe?!’

Niets is nihil

Volgens mijn dochter is die gedachtengang een geval van Optimistisch nihilisme. Optimistisch, dat ben ik over het algemeen wel. Maar nihilisme dat heb ik maar even opgezocht.

Nihil is niets dat wist ik wel. Friedrich Nietzsche een Duits filosoof hield zich bezig met het analyseren van nihilisme. Friedrich Nietzsche groeide op in een gelovige familie, studeerde theologie maar koos uiteindelijk voor filosofie. Hij vond dat je door waarden en normen vanuit het geloof teveel in één richting werd geduwd en zette zich daar tegen af met zijn gedachtengoed over nihilisme. In zijn eigen tijd was Nietzsche niet heel bekend. Misschien was hij zijn tijd te veel vooruit en had hij wel gelijk, zijn boeken worden nu door veel mensen gelezen.

Gelovig of niet gelovig. We worden allemaal gevormd door waarden en normen. Zaken, gebeurtenissen in het leven waar we waarde, betekenis aan geven. Bij verdriet en tegenslag halen mensen uit hun geloof ook heel veel steun en troost.

Hij is niet heel oud geworden en uiteindelijk als krankzinnige gestorven. Droevig. Ach, misschien kwam het wel door zijn naam dat Friedrich Nietzsche zich boog over het grote niets. Maar zeg nou zelf, wat is nou niets. Als je het goed beschouwd: Niets is nihil, er is altijd iets. Aan niets denken kan ook niet dan denk je dus aan iets namelijk aan ‘niets’. Tenminste, dat is hoe ik er over denk.

Nihilisme wil zoveel zeggen als: Je realiseert je dat het universum eigenlijk niets om jou geeft. Of je er nu bent of niet, alles gaat gewoon door. Niets heeft waarde of zin.

Nieuwjaars motto

Grief is the price we pay for love and worth it a million times over

Optimistisch nihilisme is de optimistische versie. Jouw universum eindigt dan misschien maar je hebt de vrijheid er van te maken wat je zelf wilt. Je kunt er dus zelf iets van maken. Eigenlijk wel een goed motto voor dit nieuwe jaar. Natuurlijk ben je verdrietig om wat voorbij gaat maar: Grief is the price we pay for love and worth it a million times over. Verdriet is de prijs die we betalen voor liefde en het is het een miljoen keer waard. Dus niet stil in een hoekje gaan zitten en denken ‘Wat doet het ertoe?’ maar je bent vrij om er iets van te maken.

En nu is het 1 januari 2022. De start van een heel nieuw jaar. Tip: Maak er iets van!

Optimistisch Nihilisme

Om over na te denken…

• Wat geweest is, dat zal er zijn, en wat gedaan is, dat zal gedaan worden; er is niets nieuws onder de zon. Prediker 1: 9
• Voor alles wat gebeurt is er een uur, een tijd voor alles wat er is onder de hemel. Prediker 3: 1
• Een absolute waarheid bestaat niet. Je geeft zelf waarde aan jouw normen en waarden.